هدف از نوشتن طرح توجیهی چیست ؟

معمولا طرح توجيهي(امکان سنجي) با اهداف مختلفي نوشته مي شود که بسته به هدف ، عمق طرح و جزئيات آن متفاوت خواهد بود . برخي از اين انواع طرح ها عبارتند از :

نوع اول: طرح توجيهي براي خود متقاضي : در واقع هدف از تدوين طرح اينست که سرمايه گذار خودش بفهمد که پروژه از ابعاد مختلف فني ، مالي و بازار در چه وضعيتي است . در واقع متقاضي مي خواهد بفهمد که سرمايه گذار در آن طرح چقدر بازده مالي دارد ؟

ابعاد فني آن چگونه است ؟ آيامحصول يا خدمات توليد شده بازار دارد ؟ پروژه با چه ريسک هايي روبروست ؟کمترين سرمايه گذاري ممکن براي پروژه چقدر است ؟ در اين حالت در واقع متقاضي مي خواهد تصميم بگيرد که آيا اين پروژه را انجام دهد يا خير ؟

در چنين وضعيتي تجزيه و تحليل اطلاعات واقعي بازار با روش درست و با جزئيات دقيق بسيار مهم است . چرا که سرمايه گذار پيش از آنکه با ضرر و زيان هاي بزرگ در ابعاد واقعي پروژه روبرو شود ، انتظار دارد با درصد ناچيزي از هزينه ( هزينه طرح توجيهي )ابعاد مختلف موضوع سرمايه گذاري را تجزيه و تحليل کند . در چنين مواقعي گاه لازم است برخي ابعاد پروژه بصورت دقيق تر و با جزئيات بيشتري مورد بررسي قرار گيرد . مثلاً شايد لازم باشد براي مطالعه بازار از روشهاي ميداني هم استفاده شود . يا براي کم کردن از ريسک فني از کارخانه توليد کننده ماشين آلات و يا کارخانجات توليد کننده محصول طرح بازديدهايي صورت گيرد . در هر حال اين نوع از طرح توجيهي با توجه به خواست متقاضي بايد با دقت و جزئيات لازم تدوين شود ، چرا که در نهايت متقاضي بدنبال آنست که تصميم بگيرد تا پروژه را انجام دهد يا خير .

نوع دوم: طرح امکان سنجي براي اخذ تسهيلات يا جذب سرمايه گذار : گاهي طرح امکان سنجي براي تامين مالي طرح از طريق تسهيلات يا جذب سرمايه گذار خارجي ، يا جلب مشارکت سرمايه گذار داخلي نوشته مي شود . در چنين حالتي متقاضي يا سفارش دهنده طرح نه تنها در انجام پروژه ترديد ندارد بلکه به ابعاد مختلف پروژه مسلط است اما براي اينکه مرجع تامين مالي ( بانک يا سرمايه گذار ) نسبت به پروژه اشراف پيدا کند ، اقدام به نوشتن طرح امکان سنجي مي کند . بديهي است در چنين حالتي طرح امکان سنجي بايد بوسيله يک مشاور معتبر نوشته شود . علاوه بر اين ، بايد فرمت مورد نظر بانک يا تامين کننده مالي نيز رعايت گردد . در شرايط فعلي بعضي از بانک ها فرمت هاي خاص خودشان را دارند و طرح توجيهي را فقط در همان فرمت بررسي مي کنند اما برخي ديگر فرمت خاص ندارند و طرح را درفرمت هاي مختلف جهت بررسي مورد پذيرش قرار مي دهند .

نوع سوم: طرح توجيهي براي گرفتن زمين از منابع طبيعي جهت پروژه هاي کشاورزي ، اخذ زمين از مناطق ويژه اقتصادي يا مناطق آزاد جهت پروژه هاي صنعتي ، گرفتن زمين از سازمان بنادرجهت ارائه خدمات بندري يا انجام فعاليت هاي صنعتي از جمله مواردي هستند که نياز به طرح توجيهي(امکان سنجي) دارند. اينگونه طرح هاي توجيهي بسته به مرجع ذيربط از کيفيت متفاوتي برخوردارند . برخي از اين سازمانها بسيار سختگير بوده و طرح توجيهي که براي اين سازمانها نوشته مي شود بايد در حد طرح توجيهي بانکي bankable باشد . دربرخي از اين سازمانها نيز با يک طرح توجيهي(امکان سنجي) در حد پيش طرحper-fs مي توان نسبت به اجاره يا کمک زمين اقدام کرد .

نوع چهارم: طرح توجيهي به منظور اخذ مجوز. وزارت صنعت ، معدن تجارت و وزارت جهاد کشاورزي از جمله وزارتخانه هايي هستند که گرفتن جواز تاسيس ( يا موافقت اصولي ) از آنها منوط به ارائه يک طرح است . البته اين طرح در حد يک پيش طرح توجيهي pre-fs بوده و جزئيات زيادي ندارد . البته آن هم اگر با کيفيت لازم نوشته نشود ممکن است موجب هزينه هاي اضافي گردد. مثلا اگر ميزان ظرفيت برق در طرح بيش از حد لازم باشد ، ممکن است سازمان صنعت ، معدن تجارت متقاضي را مجبور کند که هزينه ترانس برق را بپردازد و يا بالعکس اگر ميزان برق مصرفي کمتر از حد نياز ارزيابي شود ممکن است در زمان اجرا موجب دوباره کاري ، اصلاح جواز و اتلاف زمان گردد .
منبع: سپينود