ممنوعيت اسراف در غذاوارتباط آن بابیماری

اسراف به معناى تجاوز از حدّ هر چيزى است « مفردات راغب، ماده سرف.» و اين مطلب در تغذيه به معناى پرخورى مى‏آيد، كه مورد نكوهش قرآن قرار گرفته است. خدا وند متعال در قرآن مى‏فرمايد:

 

كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ « اعراف/ 31.» «بخوريد و بياشاميد و اسراف نكنيد كه خداوند مسرفان را دوست ندارد.»

نزول:

كلمه اسراف كلمه بسيار جامعى است كه هر گونه زياده‏روى در كميّت و كيفيت و بيهوده‏گرائى و اتلاف و مانند آن را شامل مى‏شود. اين روش قرآن است كه به هنگام تشويق به استفاده كردن از مواهب آفرينش فورا جلوى سوء استفاده را گرفته و به اعتدال توصيه مى‏كند. « تفسير نمونه، ج 6، ص 147.»

برخى از مفسران مى‏نويسند: در اينجا چهار عنوان داريم:

الف: تقتير (اينكه كسى در مصرف چيزهايى كه لازمه زندگى است كوتاهى كند كه اين امر مبغوض است.)

ب: تبذير (اينكه كسى اموال را در مصارف غير عقلائى و غير مشروع صرف كند كه حرام است.)

پ: قصد و اقتصاد (ميانه‏روى كه صرف اموال در مصارف مشروع عقلائى است كه ممدوح است.)

ت: اسراف؛ زياده‏روى در مصرف است كه در مقابل آن سه عنوان بالا است و مذموم مى‏باشد. بلكه اسراف از گناهان كبيره شمرده شده است و آياتى در مذمت آن نازل شده است از جمله همين آيه: إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ زيرا عدم حب الهى دال بر مبغوضيت است بخصوص در اين مقام كه بمنزله علت تحريم است. «مفردات راغب، ماده سرف‏»

در تفسير مجمع البيان نيز عدم محبت الهى را به معناى مبغوضيت گرفته‏اند. «ر. ك: مجمع البيان، ج 2، ص 412»

برخى از صاحب‏نظران هم آن را در شمار گناهان كبيره آورده و توضيح داده‏اند. «شهيد سيد عبد الحسين دستغيب، گناهان كبيره، ج 2، ص 75 به بعد.5»

تبيين موضوع:

نيازهاى طبيعى بدن انسان به عناصر اصلى غذائى (مواد قندى، چربى‏ها، پروتئين‏ها، ويتامين‏ها و مواد معدنى) با توجه به سن، جنس، نوع فعاليت و حالت غريزى براى افراد

مختلف، متفاوت است. اگر تغذيه از حالت اعتدال خارج شود براى انسان ضرر دارد.

يعنى «زياد خوردن و كم خوردن هر دو مضر است و اعتدال مطلوب است.» «اسلام پزشك بى‏دارو، ص 307»

اسراف مصاديق گوناگونى دارد. برخى پزشكان گونه‏هاى اسراف را اينچنين نوشته‏اند:

1. زياد خوردن و آشاميدن (خوردن بيش از حد نياز بدن) 2. فرو دادن سريع غذا بدون جويدن كامل.

3. زياده‏روى در خوردن يك نوع غذا.که امروزه متاسفانه برنج بیشتر خورده می شود .

4. زياده‏روى در برآوردن تمام خواسته‏هاى نفس.وهر آن چیزی که عادتهای غذای بد شده است .

5. تجاوز از خوراكى‏هاى حلال و روى آوردن به خوراكى‏ها و نوشيدنى‏هاى حرام. «طب در قرآن، ص 137.»

البته اسراف در بقيه امور زندگى (مثل بخشش، مجازات و ...) نيز مى‏تواند جريان يابد ولى موضوع بحث ما در اينجا اسراف در تغذيه است.

گاهى اسراف در غذا در مصاديق ديگرى، مثل ضايع كردن و از بين بردن بدون دليل غذا يا مصرف ناقص و اتلاف بقيه آن نيز استعمال مى‏شود.